R-qiymat nima va nega u izolyatsiya tanlashda muhim?

R-qiymat nima?

R-qiymat — bu issiqlik izolyatsiyasining issiqlikni ushlab qolish darajasini ko‘rsatadigan asosiy texnik ko‘rsatkichdir. R qancha katta bo‘lsa, material shuncha kam issiqlik o‘tkazadi va bino ichida energiya tejaladi.

Oddiy qilib aytganda, R-qiymat uy qanchalik issiq bo‘lishini belgilaydi.

R-qiymat qanday hisoblanadi?

Santimetrda hisoblash uchun qo‘llaniladigan formula:

R = d / (λ / 100)

Bu yerda:

• d — izolyatsiya qalinligi (sm)
• λ (lambda) — issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsienti (W/m·K)

Muhim jihat: 👉λ qancha kichik bo‘lsa, izolyatsiya shuncha samarali bo‘ladi.

Amaliy misol: 5 sm qalinlikda taqqoslash

Bizning mineral paxta (λ = 0.038)

5 sm qalinlikda:

R = 5 / (0.038 / 100) ≈ 1.31 m²·K/W

Oddiy bazalt paxta (λ = 0.045)

Xuddi shu qalinlikda:

R = 5 / (0.045 / 100) ≈ 1.11 m²·K/W

Taqqoslash natijasi

• Bizning mineral paxta → R = 1.31
• Oddiy bazalt paxta → R = 1.11

Bu 18% gacha issiqlikni yaxshiroq ushlab qolish degani.

Ya’ni, bir xil qalinlikda ham bizning mineral paxta samaraliroq ishlaydi.

Qalinlik oshganda R-qiymat qanday o‘zgaradi?

• 5 sm — R = 1.31
• Sovuq uylarda energiya tejamkorlik boshlanadi.
• 10 sm — R = 2.63
• Issiqlik yo‘qotilishi deyarli ikki baravar kamayadi.
• 15 sm — R = 3.94
• Qishda uy issiq, yozda esa salqin bo‘ladi.
• 20 sm — R = 5.26
• Energiya xarajatlari keskin qisqaradi.

Xulosa

Ko‘pchilik izolyatsiya tanlashda faqat qalinlikka e’tibor beradi. Aslida esa asosiy ko‘rsatkich — R-qiymat.

Bizning mineral paxta pastroq λ (0.038) ko‘rsatkichiga ega bo‘lgani sababli, xuddi shu qalinlikda ham bazalt paxtaga qaraganda yuqori R-qiymat beradi.

Bu esa uni yengilroq, iqtisodiy jihatdan foydaliroq va samaraliroq izolyatsiya variantiga aylantiradi.